Tarih
Annesinin Ölümünü Bilmesi « Atatürk'ün Gizemi
Latife hanım İzmir'de Uşşakizadeler'in köşkünde kalıyordu. Hastalığına iyi gelsin diye Zübeyde hanım İstanbul'dan oraya gitmişti. Ancak ne var ki, rahatsızlığı artan Zübeyde hanım Uşşakizadeler'in evinde oğluna hasret vefat eder. Latife hanım ve Yaveri Salih Bey; Paşa'ya annesinin ölümünü nasıl bildireceklerini kara kara düşünmekteydiler. Çünkü O'nun dünyada en sevdiği insan olan annesinin ölümünden büyük bir üzüntü duyacağını bilmekteydiler...
Annesinin ölümünden habersiz olan Mustafa Kemal, aynı saatlerde trenle çıktığı Yurt gezisinde uyumaktaydı. Gecenin ilerleyen saatlerinde gördüğü kabus gibi rüya yüzünden kan ter içinde uyanır... Bir sigara yakar ve zile basarak kompartımanındaki hizmetine bakan Ali Çavuş'u çağırıp: "Gördüğüm rüya canımı sıktı..." der.
Ali Çavuş: "Hayırdır Paşam" deyince Atatürk de rüyasını anlatır: "Pek hayır olacağa benzemiyor... Kırlık bir y er dey misiz. Her taraf yeşillik. Birden bire bir sel geliyor, annemi alıp götürüyor. Endişe ediyorum. Yaverlere söyle, İzmir'e telgraf çekip annemin sağlık durumunu sorsunlar..."
... Ve acı haber, kısa bir süre sonra Yaver Salih'in yolladığı şifreli telgraf ile gelir. Atatürk telgrafın şifreli olduğunu derhal anlayarak: "Annem öldü değil mi?" Ali Çavuş üzgün bir şekilde telgrafı uzatır: "Başınız sağ olsun Paşam."
Gözleri yaşla dolan Atatürk: "Bana malum oldu... Bana malum oldu... Bunun kabusunu gördüm ben... Anam... Zavallı çilekeş anam... Benim anam öldü başka analar sağ olsun..." diyerek koltuğuna çöker.
Ne yazık ki annesinin cenaze törenine katılamaz ve Yurt gezisini kesmeden, içi kan ağlayarak vatan hizmeti için yoluna devam eder...
1961-1980 Kronolojisi « 20. Yüzyıl Tarihi
1961
Belçika Kongosu'nun ilk başbakanı Afrikalı milliyetçi lider Patrice Lumumba öldürüldü.
II. Hasan, Fas kralı oldu.
Güney Vietnam'da Ngo-Dinh-Diem, cumhurbaşkanı seçildi.
Yahudilerin katledilmesiyle suçlanan eski SS lideri Adolf Eichmann hakkında dava açıldı. Arjantin'e sığınan Eichmann, İsrail İstihbarat Servisi tarafından kaçırıldı. 15 Aralık'ta ölüme mahkum edildi, 31 Mayıs 1962'de idam edildi.
J.F Kennedy, ABD Ordusu'nun Vietnam'a müdahale programına onay verdi.
ABD'li aktör Gary Cooper öldü.
BM Genel Sekreteri Dag Hammarskjold, Kongo'dan ayrılarak bağımsızlığını ilen eden Katanga Eyaleti Başbakanı Moise Tshombe ile görüşmelerde bulunmak üzere Kongo'ya giderken uçağın düşmesi sonucu öldü.
Adenauer, Batı Almanya Başbakanı seçildi.
SSCB ile Arnavutluk arasındaki diplomatik ilişkiler koptu.
1962
Ünlü müzik topluluğu Beatles, ilk plağının kaydını yaptı.
Ünlü modacı Yves Saint Laurent, ilk defilesini sundu.
Fransa ve Cezayir, Evian Antlaşması'nı imzaladılar. Cezayir Savaşı sona erdi.
Marilyn Monroe ölü bulundu.
Güney Afrikalı siyah lider Nelson Mandela tutuklandı.
SSCB'nin Küba'ya silah göndermeye devam etmesi üzerine ABD, Ada'nın bir bülümünü abluka altına aldı.
ABD Başkanı Kennedy, Beyaz Saray ile Kremlin arasında doğrudan bir telefon hattı yerleştirilmesini önerdi. Hat, 3 Ağustos 1963'de açıldı.
Amerikalı yazar John Steinbeck, Nobel Edebiyat Ödülü'nü aldı.
1963
Fransa ve Almanya arasında Elysee Antlaşması imzalandı.
Sahra Çölü'nde Fransa, atom bombası denedi.
Afrika Birliği Örgütü (OAU) kuruldu.
Sovyet Valentina Tereçkova, uzaya giden ilk kadın oldu.
Martin Luther King, ırk ayrımına karşı Washington'da başlatılan yürüyüşte 200 bin göstericiye önderlik yaptı.
Bin Bella, Cezayir cumhurbaşkanı seçildi.
J.F. Kennedy, Dallas'ta öldürüldü.
Jack Ruby, Kennedy'nin katili Lee Harvey Oswald'ı öldürdü.
1964
Amerikalı boksör Cassius Clay, ilk ağır siklet boks şampiyonluğunu kazandı.
Hindistan Başbakanı Jawaharlal Nehru, 74 yaşında öldü.
Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) kuruldu.
Güney Afrikalı siyah lider Nelson Mandela, ömür boyu hapse mahkum edildi.
James Bond'un babası, yazar Ian Fleming öldü.
ABD Vietnam'a girdi.
Çin, ilk nükleer bombasını patlattı.
Arabistan'da Faysal, kendini kral ilan etti.
Lyndon Johnson, ABD Başkanı seçildi.
1965
Winston Churchill öldü.
İlk kez Sovyet kozmonot Aleksay Leonov, Uzay'da yürüdü.
Pakistan'da kasırgalar çıktı: 12 ila 30 bin kişi öldü.
Marcos, Filipinler Devlet Başkanı oldu.
Zaire'de General Mobotu darbeyle iktidara geldi.
1966
İndira Gandhi, Hindistan Başbakanı oldu.
SSCB'de Leonid Brejnev, Komünist Partisi Genel Sekreteri oldu.
Nijerya'da General Gowon, ülke denetimini ele geçirdi.
Çin'de kültür devrimi başladı.
1970'te ayrılan Beatles Grubu, son konserini verdi.
ABD'li sinema ve televizyon yapımcısı Walt Disney öldü.
1967
Eyadema, Togo'da yönetimi ele geçirdi.
Apollo Uzay Aracı'nın bir fırlatma provası sırasında çıkan yangında, 3 amerikalı astronot yaşamını yitirdi.
1945'te nükleer bombayı icat eden Amerikalı fizikçi Julius Robert Oppenheimer öldü.
Torrey Canyon Petrol Gemisi, karaya oturdu.
Yunanistan'da albayların diktatörlük dönemi başladı.
Rus kozmonot Komarov, Soyuz I Uzay Aracı'nın Dünya'ya dönüşü sırasında öldü.
6 Gün Savaşı sonunda İsrail; Sina, Golan, Kudüs'ün doğusu, Batı Şeria ve Gazze Şeridi'ni işgal etti.
5 Güneydoğu Asya Ülkesi (Endonezya, Malezya, Filipinler, Singapur ve Tayland) arasında ekonomik işbirliğini başlatan ASEAN kuruldu.
Küba Devrimi'nin önderlerinden Ernesto ''Che''Guevara öldü.
BM, İsrail'in işgal ettiği toprakları boşaltmasını öngören 242 sayılı kararı kabul etti.
Güney Afrika'da, Doktor Christian Barnard tarafından, ilk kalp nakli yapıldı.
Çavuşesku, Romanya Devlet Başkanı oldu.
1968
Dünyanın sesten hızlı (Süpersonik) ilk Tupolev Tu 144 yolcu uçağı uçtu.
Fransa'da ''68 kuşağı''öğrenci hareketleri başladı.
ABD'de yurttaş hakları hareketine öncülük eden siyah din adamı Martin Luther King, 39 yaşında öldürüldü.
Los Angeles'ta, Senatör Robert Kennedy öldürüldü.
San Sebastian'da öldürülen polis, Jose Pardines Azcay, ayrılıkçı Bask örgütü ETA'nın ilk kurbanı oldu.
Alman fizikçi Otto Hahn yaşamını yitirdi.
Sovyet tankları Prag'a girdi.
1932- 1968 yılları arasında Portekiz'i yöneten Salazar, beyin kanamasından öldü.
Richard Nixon, ABD Başkanı seçildi.
İsrailli bir komando, Beyrut'ta 13 sivil uçağı yoketti. De Gaulle, İsrail'de savaş silahlarına ambargo uygulamaya karar verdi.
1969
İki Sovyet uzay gemisi Soyuz IV ve Soyuz V, Uzay'da ilk defa kenetlenmeyi başardı.
El-Fetih Hareketi'nin lideri Yaser Arafat, Filistin Kurtuluş Örgütü Başkanlığı'na seçildi.
Suriye'de 1971'de devlet başkanı olan Hafız Esad, hükümet darbesi yaptı.
Tartışmalı bir futbol maçı nedeniyle San Salvador Birlikleri, Honduras'a girdi, Birlikler 29 Temmuz'da Honduras'tan ayrıldı.
İnsanoğlu ilk defa Ay'da. Amerikalı Neil Armstrong ve Edwin Aldrin, Ay üzerinde yürüdüler.
Libya'da, Muammer Kaddafi'yi iktidara getiren hükümet darbesi yapıldı.
Almanya'da Willy Brandt, şansölye oldu.
Golda Meir, İsrail Başbakanı oldu.
1970
Kamboçya'da, ABD yanlısı Mareşal Lon Nol, Prens Norodom Sihanouk'u devirdi.
Avusturya'da Bruno Kreisky, başbakan oldu.
ABD ve müttefikleri, Güney Vietnam'a askeri müdahalede bulundu.
Peru'da deprem oldu, 64 bin kişi öldü.
Portekiz'i 38 yıl yöneten Salazar öldü.
Şili'de başkanlık seçimlerini, Salvador Allende kazandı.
Amman'da Ürdün ve Filistin Kuvvetleri arasında kanlı çatışmalar meydana geldi. 3 binden fazla insan öldü.
Şili'de Salvador Allende, devlet başkanı oldu.
Pakistan'da kasırga ve deprem dalgası. 500 binden fazla insan öldü.
Rus yazar Alexandre Soljenitsin, Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazandı, ancak bir daha SSCB'ye alınmayacağından çekinerek Stockholm'deki ödül törenine katılmadı.
1971
ABD, Laos'a askeri müdahalede bulundu.
ABD'li sinema yönetmeni Stanley Kubrick'in ''Otomatik portakal''filmi gösterime girdi.
Mısır'daki Assouan Barajı açıldı.
Uganda'da, Idi Amin Dada, darbe yaptı.
Mozambik'te kasırga: 30 bin kişi öldü.
Haiti Devlet Başkanı François Duvalier öldü, yerine oğlu Jean-Claude Duvalier geçti.
Jazzın kralı Louis Armstrong öldü.
Fas'ta Kral II.Hasan'a suikast girişiminde bulunuldu.
Nikita Kruşçev öldü.
Macar Kardinal Mindsently, gönüllü olarak 15 yıl Budapeşte'deki ABD Büyükelçiliği'nde kaldıktan sonra Vatikan'a geldi.
Çin, BM'ye üye oldu.
Hindistan'da kasırga, 35 bin kişi öldü.
Hindistan, Bangladeş'in bağımsızlığını tanıdı.
Pakistan, Hindistan ile girdiği 15 günlük savaştan yenik ayrıldı.
Kurt Waldheim, BM Genel Sekreteri seçildi.
1972
İngiltere, İrlanda, Danimarka ve Norveç, Avrupa Ekonomik Topluluğu'na katılma kararını imzaladı.
İlk asker silahları sınırlama anlaşması olan Salt 1 imzalandı.
Burundi'de kabileler arası anlaşmazlık, 300 bin kişinin ölümüyle sonuçlandı.
İki Amerikalı gazeteci, Watergate Skandalı'nı ortaya çıkardı, 8 Ağustos 1974'te Richard Nixon istifaya zorlandı.
Hollanda'nın Philips Firması, ilk video-diski tanıttı.
Münih Olimpiyatlarının onbirinci gününde Filistinli eylemciler, İsrailli atletleri rehin aldı. Düzenlenen operasyonda, 11 İsrailli atlet, 4 Filistinli ve bir Alman polis öldü.
Münih Olimpiyatlarında, Amerikalı yüzücü Mark Spitz, 7 altın madalya aldı ve 7 dünya rekoru kırdı.
Richard Nixon, tekrar ABD Başkanlığı'na seçildi.
Nikaragua'da deprem nedeniyle 11.600 kişi öldü.
1973
Danimarka, İngiltere ve İrlanda, Avrupa Ekonomik Topluluğu'na katıldı.
ABD ile Vietnam arasında, ateşkes anlaşması imzalandı, son ABD Kuvvetleri Vietnam'ı 29 Mart'ta terketti.
Ünlü ressam Pablo Picasso, 91 yaşında öldü.
İsrailli bir komando, Beyrut'ta, Filistin Kurtuluş Örgütü'nün 3 önemli yöneticisini öldürdü.
Libya Havayolları'na bağlı Boeing 727 tipi bir uçak, İsrailliler tarafından düşürüldü, 112 yolcudan 105'i öldü.
Henry Kissinger, ABD Dışişleri Bakanı oldu.
11 Eylül: Şili'de darbe, Devlet Başkanı Salvador Allende öldü. Pinochet, iktidara geldi.
İki Almanya da, Birleşmiş Milletler'e alındı.
Juan Peron, İspanya'dan ülkesi Arjantin'e döndü ve tekrar devlet başkanı oldu.
9 kez Olimpiyat şampiyonu olan Finlandiyalı atlet Paavo Nurmi öldü.
4. İsrail-Arap Savaşı çıktı.
ABD Başkan Yardımcısı Spiro Agnew, istifa etti.
Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC), petrol fiyatlarını %70 arttırmaya karar verdi. İlk petrol şoku.
İspanya Başbakanı Amiral Luis Carrero Blanco, Madrid'de ETA tarafından öldürüldü.
1974
Alexandre Soljenitsin, SSCB vatandaşlığından çıkarılarak ülke dışına sürüldü.
Alman Başbakan Willy Brandt, çalışma arkadaşlarından birinin tutuklanması nedeniyle istifa etti, yerine Helmut Schmidt geçti.
Valery Giscard d'Estaing, Fransa Devlet Başkanı oldu.
Jazzın önde gelen isimlerinden Duke Ellington, 75 yaşında öldü.
İsveçli tenisçi Björn Borg, 18 yaşında Roland-Garros Turnuvası'nı kazandı.
Arjantin'de Juan Peron öldü, yerine Isabel Peron geçti.
Hindistan Topraklarının üçte ikisi, sel yüzünden sular altında kaldı.
Makarios'u kaçmaya zorlayan Yunan Askerleri darbe yaptı.
Türkiye, Kıbrıs'ta barış harekâtını gerçekleştirdi.
Belçikalı bisikletçi Eddy Merckx, Fransa Bisiklet Turu'nu 5. kez kazandı, başka hiçbir bisikletçi, bu başarıya ulaşamadı.
Yaser Arafat, ilk kez BM Genel Toplantısı'nda konuştu.
Yunanistan'da, monarşi kalktı.
1975
Suudi Arabistan Kralı Faysal Bin Abdülaziz, yeğenlerinden biri tarafından öldürüldü.
Lübnan'da iç savaş çıktı, 14 yıl süren savaş nedeniyle 100 binden fazla insan yaşamını yitirdi.
Kızıl Khmerler, Phnom Penh'e saldırı düzenlediler ve Demokratik Kampuçya Hükümeti'ni kurdular.
Vietnam savaşı sona erdi, Saygon kurtuldu.
Uzay'da Amerikan ve Sovyet kozmonotları ilk kez buluştu, Soyuz XIX ve Apollo adlı uzay kapsülleri kenetlendi.
Avrupa Güvenliği ve İşbirliği Konferansı sonucunda "Nihai Senet" imzalandı.
Batı Sahra, Fas ve Moritanya arasında paylaştırıldı, Cezayir protesto etti.
SSCB, 1975 Nobel Barış Ödülü sahibi, insan hakları savunucusu ve fizikçi Andrei Saharov'a vize vermeyi reddetti.
1976
Steve Jobs ve Steve Wozmiac, ilk kişisel bilgisayar Apple'i gerçekleştirdiler.
İngiliz romancı Agatha Christie, 86 yaşında öldü.
Guatemala'da deprem oldu, 24 bin kişi öldü.
Arjantin'de hükümet darbesi oldu. ''Kirli Savaş''başladı.
Güney Afrika'da Soweto Bölgesi'nde siyahlar Apartheid Rejimi'ne karşı ayaklandılar. Ayaklanmada 3 ay içinde yüzlerce kişi hayatını kaybetti.
Portekiz'de General Antonio Ramalho Eanes, ilk serbest seçimlerde cumhurbaşkanı seçildi.
Çin'in Tangşan Kenti'nde şiddetli deprem oldu. Batılı uzmanlara göre depremde 700 bin, resmi kaynaklara göre 242 bin kişi öldü.
Çin Devlet Başkanı Mao öldü.
Jimmy Carter, ABD Başkanı seçildi.
Amerikalı Milton Friedman, Nobel Ekonomi Ödülü'nü aldı.
1977
SSCB, SS20 füzelerini Doğu Avrupa'ya yerleştirdi.
Sovyet Birliklerinin askeri müdahalesiyle engellenen ''Prag Baharı''olarak bilinen 1968'deki reform girişimlerine katılan 261 aydın ve siyaset adamı, 77 Şartı'nı yayınladılar.
Elvis Presley, 42 yaşında öldü.
Yunanistan'ın ünlü sopranosu Maria Callas, yaşamını yitirdi.
Jean Bedel Bokassa, kendisini Orta Afrika Cumhuriyeti İmparatoru ilan etti.
1978
İsrail Güney Lübnan'ı işgal etti.
İtalya'da Kızıl Tugaylar, Hıristiyan Demokrat Partisi lideri Aldo Moro'yu Roma'dan kaçırdı. Moro'nun cesedi, 9 Mayıs'ta Roma'da bulundu.
İsrail ve Mısır, ABD'nin himayesinde Camp David'de barış anlaşması imzaladılar.
Mısır Devlet Başkanı Enver Sedat ve İsrail Başbakanı Menahem Begin, Nobel Barış Ödülü aldılar.
1979
ABD Temsilciler Meclisi, SALT II (Stratejik Silahların Sınırlandırılması Görüşmeleri) anlaşmalarını onaylamadı.
Vietnam Ordusu, Pol Pot'u, Phnom Penh'ten kovdu.
İmam Humeyni, 16 yıllık sürgünden sonra Tahran'a döndü. 11 Şubat'ta İran İslam Cumhuriyeti ilan edildi.
Şadli Bin Cedid, Cezayir Cumhurbaşkanı seçildi.
Avrupa ortak para birimi ECU, yürürlüğe girdi.
Eski Pakistan Cumhurbaşkanı Zülfikar Ali Butto idam edildi.
Muhafazakar Margaret Thatcher, İngiltere'nin ilk kadın başbakanı seçildi.
Hindistan'da bir baraj yıkıldı. 35 bin kişi öldü.
Hindistan Genel Valisi Lord Mountbatten, IRA tarafından öldürüldü.
Tahran'da aşırı dinci öğrenciler, New York'ta tedavi gören eski İran Şahı'nın geri dönmesi için 52 Amerikalıyı ABD Büyükelçiliği'nde rehin aldılar. Rehineler 20 Ocak 1981'de kurtuldular.
Sovyet Birlikleri, Afganistan'a girdi.
1980
Senegal Devlet Başkanı Leopold Sedar Senghor, görevinden istifa etti. Afrika'da ilk kez bir devlet başkanı kendi iradesiyle iktidardan ayrılmış oldu.
Yeni bir hastalık belirlendi: AIDS.
Bani Sadr, İran İslam Cumhuriyeti Başkanı seçildi.
Mısır'ın başkenti Kahire'de İsrail Büyükelçiliği açıldı.
Yugoslavya Cumhurbaşkanı Josip Broz, 87 yaşında öldü.
Fransız düşünür ve yazar Jean-Paul Sartre öldü.
Aralarında Batı Almanya ve ABD'nin de bulunduğu 56 ülke, 1981 yazında Moskova'da oynanacak Olimpiyat Oyunları'nı boykot edeceklerini açıkladılar.
Kölelik sisteminin son uygulayıcılarından Moritanya, bu sistemi resmen kaldırdı.
Kahire Askeri Hastanesi'nde yatan eski İran Şahı Muhammed Rıza Pehlevi öldü.
İsrail Parlamentosu Knesset, yeniden birleşen Kudüs'ün İsrail'in başkenti olmasına karar verdi. Filistin'in özerkliği için görüşmelere başlayan Mısır, protesto amacıyla temaslarını kesti. BM Güvenlik Konseyi 20 Ağustos'ta, bu kentteki büyükelçiliklerin Tel-Aviv'e taşınması için çağrıda bulundu.
Irak Devlet Başkanı Saddam Hüseyin, 1975'te Cezayir'de İran ile imzalanan anlaşmayı geçersiz ilan etti. 22 Eylül'de Irak Ordusu İran'a saldırdı. İki taraf da karşılıklı hava saldırısına başladı.
İran-Irak savaşı başladı.
Cumhuriyetçi Ronald Reagan, ABD'nin 40. Başkanı seçildi.
İtalya'nın güneyinde deprem oldu. Depremin bilançosu: 2916 ölü, 8800 yaralı, 250 bin evsiz.
Ünlü Beatles grubu üyesi John Lennon, bir akıl hastası tarafından öldürüldü.
Fas « Ülkeler Tarihi
Yapılan araştırmalar, çok eski çağlardan beri Fas’ta insanların yaşadığını göstermiştir. Mağaralarda ve arkeolojik kazılarda bulunan çeşitli eşya ve taşlar üzerine çizilmiş olan resimler, bu iddianın delilleridir. M.Ö. 2000 yıllarından itibaren Berberiler ülkeye gelerek yerleşmişlerdir.
Daha sonraları M.Ö. 2. yüzyıldan itibaren de Akdeniz’in denizci ve deniz ticaretinin önde gelenlerinden Fenikeliler, Fas’a gelerek burada ticari koloniler kurmuşlardır. İlerleyen tarih çağlarında gelişen devletlerden Kartacalılar Fenikelileri, Romalılar ise Kartacalıları yapılan savaşlar sonucunda yenerek, ülkeye hakim olmuşlardır.
Miladın ilk yüzyılında İspanya’dan gelen Vandallar zayıflayan Romalıları yenerek ülke üzerinde yeni bir hakimiyet tesis etmişlerdi. Yedinci yüzyıldan itibaren İslamiyeti bütün dünyaya yaymaya çalışan Müslüman Araplar, o zamanın şartlarında sadece cihad, yani Allahü tealanın dinini yaymak için geldikleri bu ülkede İslamiyeti yaymışlar ve bu ülkeye yerleşmişlerdir. Müslümanlar burada da kalmayıp İspanya’ya geçmişlerdir.
Sekizinci yüzyılda Fas’ta ilk Müslüman hükümdar hanedanlığı Sultan Birinci İdris tarafından kuruldu. Daha sonra başa geçen Sultan İkinci İdris Fes şehrini kurdurarak, burasının önemli bir İslam kültür merkezi haline gelmesini temin etti. Burada ilk İslam üniversitesi olan Keyruvan Üniversitesi kuruldu. On birinci yüzyılda Büyük Fas devleti olan ülkenin toprakları, doğuda Tunus dahil olmak üzere, kuzeyde İspanya’yı da hükümdarlığı altında bulunduracak şekilde genişlemişti.
Bu zamanda ülke başşehri Merakeş oldu. Birkaç asır varlığını muhafaza eden devlet, daha sonraları zayıflayarak gücünü kaybetti. Bu zayıflamanın neticesinde sınırları her geçen gün daralmaya başladı ve nihayet Portekiz veİspanyol istilasına uğradı. Daha sonra yapılan savaşlarla on altıncı yüzyılda ülke Portekiz ve İspanyol işgalinden kurtulmuş, on dokuzuncu asra kadar varlığını devam ettirebilmiştir.
Fransa, sömürgeleri arasına katmak için 1830’da Cezayir’i işgal etti. Buradan Fas’ı da sömürge yapmak gayreti içerisine girdi. Bunun yanında İngiltere, İspanya ve Almanya da Fas’ı sömürge yapmak isteyen Avrupa ülkelerinin başında geliyordu. Bu gayret ve çabaları sonunda 1912 senesinde ülkenin kuzeyini İspanyollar, kalan büyük kısmını ise Fransızlar işgal etti.
Sömürge haline gelen Fas, İkinci Dünya Savaşında müttefik ordularının önemli bir askeri üssü olarak kullanıldı. Bu savaş yıllarında Amerika Atlas Okyanusu kıyılarında ülkeye çıkartma yaptı. İkinci Dünya Savaşı sonunda diğer sömürge ülkelerinde olduğu gibi Fas’ta da bağımsızlık için sömürgecilere karşı mücadele cephesi meydana getirildi. Bu mücadele, kurulan “İstiklal Partisi” ile hız kazandı. İstiklal partisinin ve dolayısiyle bağımsızlık mücadelesinin en ileri geleni olan Sultan Beşinci Muhammed 1953 senesinde Fransızlar tarafından sürgüne gönderildi.
Fransızların Fas’taki bağımsızlık mücadelesini kırmak için yaptıkları bu davranış, ülke halkı ile Fransızlar arasında iki sene devam eden kanlı bir iç savaşa sebep oldu. Savaş, Sultan Beşinci Muhammed’in serbest bırakılıp, tahta çıkması ile son buldu.
1956 senesinde Fas bağımsızlığını bütün dünyaya ilan etti. Bir sene sonra ise Fas’ın emirlik olduğu ve Sultan Beşinci Muhammed’in emir ünvanını aldığı duyuruldu. Yapılan çeşitli çalışmalar neticesinde İspanya ülkenin işgal altında tuttuğu kuzey bölgelerini terketmek zorunda kaldı. 1969 senesinde Atlas Okyanusu sahillerindeki İfni Üssünü de Fas’a bırakmasıyla ülke bugünkü sınırlarına sahip oldu.
oyunlar